اگر سالمند توانایی ایستادن و تحمل بخشی از وزن بدن خود را دارد، انتقال سالمند از تخت به ویلچر باید با آمادهسازی محیط، قرار دادن صحیح ویلچر و کمک مرحلهبهمرحله انجام شود. مهمترین نکته این است که هنگام جابهجایی عجله نکنید و قبل از شروع مطمئن شوید سالمند تعادل کافی برای این انتقال دارد.
اگر سالمند نمیتواند روی پاهای خود بایستد یا احتمال افتادن او زیاد است، بهتر است این کار بدون آموزش و کمک فرد متخصص انجام نشود.
انتقال اشتباه ممکن است باعث زمین خوردن سالمند یا آسیب به کمر مراقب شود. به همین دلیل، خانوادههایی که از سالمند کمتوان یا ویلچری در منزل مراقبت میکنند، باید روش صحیح این کار را یاد بگیرند.
در مجموعه خدمات سالدیده نیز توجه به ایمنی سالمند هنگام جابهجایی یکی از بخشهای مهم مراقبت از سالمند در منزل محسوب میشود.
برای یک انتقال ایمن، ابتدا ویلچر را کاملاً نزدیک تخت قرار دهید؛ بهگونهای که مسیر حرکت سالمند کوتاه و بدون مانع باشد. چرخهای ویلچر را قفل کنید و اگر امکان دارد زیرپاییها را کنار بزنید تا هنگام بلند شدن یا چرخیدن، مانع حرکت پاها نشوند.
سپس مراحل زیر را بهآرامی انجام دهید:
در تمام این مراحل، بهتر است قبل از هر حرکت، آن را برای سالمند توضیح دهید. گفتن جملاتی مانند «حالا با هم بلند میشویم» یا «آرام به سمت ویلچر میچرخیم» باعث میشود سالمند آمادگی بیشتری داشته باشد و حرکت ناگهانی انجام ندهد.
یکی از اشتباهات رایج هنگام انتقال سالمند، کشیدن او از زیر بغل است. این روش هم میتواند باعث ایجاد درد یا آسیب در شانههای سالمند شود و هم کنترل مناسبی روی بدن او ایجاد نمیکند. از طرف دیگر، مراقب ممکن است برای بلند کردن سالمند مجبور شود بدن خود را در وضعیت نامناسب قرار دهد و به کمر یا شانههای خودش فشار وارد کند.
بنابراین هدف از انتقال سالمند از تخت به ویلچر این نیست که مراقب تمام وزن سالمند را بلند کند؛ بلکه باید تا حد امکان از توانایی باقیمانده سالمند برای ایستادن، چرخیدن و نشستن استفاده شود.
قبل از شروع، چند ثانیه برای بررسی شرایط وقت بگذارید. همین بررسی کوتاه میتواند احتمال حادثه را کاهش دهد.
آیا سالمند هوشیار است؟ میتواند دستورهای ساده را متوجه شود؟ یا میتواند بخشی از وزن خود را روی پاها قرار دهد؟
وضعیت تخت:
ارتفاع تخت باید برای انتقال مناسب باشد و سالمند نباید در لبه تخت احساس ناپایداری کند.
ترمزها باید سالم باشند و صندلی ویلچر نباید لق یا ناپایدار باشد.
بین تخت و ویلچر نباید وسیلهای قرار داشته باشد که مانع چرخش یا حرکت پاها شود.
سطح زمین باید خشک و تا حد امکان غیرلغزنده باشد.
اگر سالمند دچار ضعف شدید، سرگیجه، اختلال تعادل یا ناتوانی جدی در تحمل وزن است، انتقال نباید صرفاً بر اساس آموزشهای عمومی انجام شود. در چنین شرایطی، ارزیابی وضعیت سالمند و استفاده از روش یا تجهیزات مناسب اهمیت بیشتری دارد.
مراقب سالمند فقط وظیفه بلند کردن و جابهجا کردن فرد را ندارد. یک مراقب باتجربه باید قبل از حرکت، توانایی سالمند، شرایط محیط و ایمنی تجهیزات را بررسی کند و سپس متناسب با وضعیت او اقدام کند.
به همین دلیل، اگر خانواده با سالمندی مواجه است که مرتب به کمک برای جابهجایی نیاز دارد، استفاده از خدمات تخصصی پرستار سالمند ویلچری در منزل میتواند روند مراقبت را ایمنتر و اصولیتر کند.
حتی اگر سالمند توانایی حرکت محدودی داشته باشد، یک جابهجایی نادرست میتواند خطر زمین خوردن یا آسیب به او و مراقب را افزایش دهد. در انتقال سالمند از تخت به ویلچر مهم است که هر مرحله با آرامش و متناسب با توانایی فرد انجام شود.
یکی از خطرناکترین اشتباهات این است که سالمند در حال بلند شدن باشد اما ویلچر ثابت نباشد. حرکت ناگهانی ویلچر میتواند تعادل سالمند را به هم بزند. بنابراین قبل از شروع، ترمز هر دو چرخ را بررسی کنید.
بعضی مراقبان تصور میکنند باید سالمند را سریع بلند کنند تا فشار کمتری تحمل کند؛ درحالیکه حرکت ناگهانی ممکن است باعث سرگیجه یا از دست رفتن تعادل شود. بهتر است ابتدا سالمند روی لبه تخت بنشیند، چند لحظه صبر کند و سپس برای ایستادن آماده شود.
کشیدن دست یا بازوی سالمند برای رساندن او به ویلچر روش ایمنی نیست. سالمند باید تا حد امکان با استفاده از توان حرکتی خودش و با حمایت مناسب مراقب حرکت کند.
هرچه فاصله بین تخت و ویلچر بیشتر باشد، سالمند مجبور است بیشتر راه برود یا بچرخد. نزدیک کردن ویلچر به تخت، در صورتی که فضای کافی برای حرکت وجود داشته باشد، کنترل انتقال را سادهتر میکند.
ممکن است سالمند در یک روز بتواند با کمک بایستد اما روز دیگری به دلیل ضعف یا خستگی توان انجام این کار را نداشته باشد. مراقب نباید صرفاً بر اساس دفعات قبلی جابهجایی تصمیم بگیرد.
وقتی سالمند در مقابل ویلچر قرار گرفت، نباید او را بهصورت ناگهانی روی صندلی رها کرد. ابتدا باید مطمئن شوید که پشت پاهای او با قسمت جلویی صندلی ویلچر در موقعیت مناسبی قرار گرفته است.
سپس با هماهنگی سالمند، حرکت نشستن را آهسته انجام دهید. مراقب باید در طول این مرحله کنترل مناسبی روی وضعیت بدن سالمند داشته باشد و اجازه ندهد فرد به عقب یا طرفین سقوط کند.
پس از نشستن کامل، وضعیت کمر و لگن سالمند را بررسی کنید. اگر سالمند نیاز به تکیهگاه، کمربند ایمنی مخصوص ویلچر یا وسیله حمایتی دیگری دارد، باید مطابق توصیه فرد متخصص استفاده شود.
در پایان، زیرپاییهای ویلچر را در موقعیت مناسب قرار دهید و مطمئن شوید پاهای سالمند به شکل صحیح روی آنها قرار گرفتهاند.
این قسمت اهمیت زیادی دارد. انتقال سالمند از تخت به ویلچر برای فردی که اصلاً توان تحمل وزن روی پاهای خود را ندارد، با روش ساده ایستادن و چرخیدن انجام نمیشود.
در چنین شرایطی، تلاش یک نفر برای بلند کردن سالمند میتواند هم برای سالمند و هم برای مراقب خطرناک باشد.
اگر سالمند بعد از سکته مغزی، آسیب حرکتی، بیماری عصبی یا ضعف شدید توان ایستادن ندارد، بهتر است روش انتقال توسط فیزیوتراپیست، پرستار یا فرد آموزشدیده ارزیابی شود.شما میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر به صفحه پرستار سالمند سکته مغزی مراجعه کنید
یکی از مزیتهای استفاده از مراقب حرفهای این است که خانواده مجبور نیست در هر جابهجایی، سالمند را به روش آزمون و خطا حرکت دهد. در خدمات سالدیده، توجه به شرایط اختصاصی سالمند اهمیت دارد و نوع مراقبت باید متناسب با میزان توانایی و نیازهای فرد انتخاب شود.
در سالمندانی که پس از سکته مغزی یا مشکلات حرکتی، یک سمت بدن ضعیفتر است، جهت قرارگیری ویلچر اهمیت بیشتری پیدا میکند. معمولاً باید انتقال به شکلی برنامهریزی شود که مسیر حرکت برای سالمند قابلکنترلتر باشد؛ اما انتخاب جهت مناسب باید با توجه به وضعیت واقعی فرد و توصیه متخصص انجام شود.
همچنین نباید دست یا شانه ضعیف سالمند را برای کشیدن بدن او به سمت ویلچر مورد استفاده قرار داد. حمایت نادرست میتواند به مفصل شانه فشار وارد کند.
اگر سالمند علاوه بر مشکل حرکتی، دچار اختلال تعادل است، خانواده بهتر است درباره مراقبت از سالمند ویلچری نیز آموزش کافی داشته باشد؛ زیرا ایمنی فقط به لحظه انتقال محدود نمیشود و وضعیت نشستن، حرکت با ویلچر و پیشگیری از زمین خوردن نیز اهمیت دارد.
یکی از مشکلاتی که کمتر به آن توجه میشود، آسیب دیدن کمر مراقب است. خم شدن زیاد، چرخاندن ناگهانی کمر یا تلاش برای بلند کردن تمام وزن سالمند میتواند فشار زیادی به بدن مراقب وارد کند.
هنگام کمک به سالمند، تا حد امکان پشت خود را صاف نگه دارید، از زانوها کمک بگیرید و بدن سالمند را نزدیک به مرکز ثقل خود نگه دارید. البته این اصول جای آموزش عملی را نمیگیرد؛ مخصوصاً زمانی که سالمند وابستگی حرکتی زیادی دارد.
همه سالمندان را نمیتوان با یک روش جابهجا کرد. سالمندی که قدرت ایستادن و همکاری دارد با فردی که کاملاً وابسته است، شرایط یکسانی ندارد.
اگر سالمند:
بهتر است انتقال توسط یک مراقب آموزشدیده انجام شود و در صورت نیاز از تجهیزات مناسب جابهجایی استفاده شود.
کار با نشستن سالمند تمام نمیشود. پس از انتقال سالمند از تخت به ویلچر باید چند نکته را بررسی کنید.
ابتدا مطمئن شوید سالمند کاملاً در مرکز صندلی قرار گرفته و بدن او به یک سمت متمایل نیست. سپس وضعیت پاها را بررسی کنید و مطمئن شوید پاها در موقعیت مناسبی قرار دارند.
اگر سالمند برای حرکت با ویلچر نیاز به همراهی دارد، قبل از آزاد کردن ترمز و شروع حرکت، مطمئن شوید وضعیت نشستن او پایدار است.
همچنین اگر سالمند برای مدت طولانی روی ویلچر مینشیند، تغییر وضعیت بدن و توجه به فشار واردشده به پوست اهمیت دارد. سالمندان کمتحرک بیشتر در معرض مشکلات ناشی از بیتحرکی هستند؛ بنابراین مراقبت نباید فقط به جابهجایی بین تخت و ویلچر محدود شود.
گاهی خانواده تصور میکند چون انتقال سالمند فقط چند دقیقه طول میکشد، نیازی به یادگیری روش صحیح نیست. اما همین جابهجایی کوتاه ممکن است هر روز چند بار تکرار شود و یک حرکت اشتباه در طول زمان به آسیب منجر شود.
مراقب باید بداند چه زمانی سالمند را تشویق به مشارکت کند، چه زمانی از تجهیزات کمکی استفاده کند و چه زمانی انجام انتقال بهتنهایی ایمن نیست.
در سالدیده، هدف از مراقبت در منزل فقط انجام کارهای روزمره نیست؛ بلکه حفظ ایمنی، استقلال و آرامش سالمند نیز اهمیت دارد. به همین دلیل خانوادهها میتوانند با توجه به میزان وابستگی سالمند، از خدمات مراقبتی متناسب با شرایط او استفاده کنند.
انتقال سالمند از تخت به ویلچر باید با برنامهریزی، آرامش و توجه به توانایی جسمی سالمند انجام شود. قفل کردن ویلچر، آمادهسازی مسیر، کمک صحیح هنگام ایستادن و نشستن و پرهیز از بلند کردن ناگهانی سالمند، از مهمترین اصول این کار هستند.
اگر سالمند توان تحمل وزن ندارد یا تعادل و همکاری او بسیار محدود است، نباید صرفاً با اتکا به نیروی یک نفر اقدام به جابهجایی کرد.
اگر خانواده شما از سالمندی کمتوان یا ویلچری در منزل مراقبت میکند و جابهجایی او به کمک روزانه نیاز دارد، خدمات سالدیده میتواند متناسب با شرایط سالمند، راهکار مراقبتی مناسبتری در اختیار خانواده قرار دهد.
آیا میتوان هر سالمندی را بهتنهایی از تخت به ویلچر منتقل کرد؟
خیر. اگر سالمند توان ایستادن یا تحمل وزن ندارد، بهتر است از مراقب آموزشدیده و تجهیزات مناسب کمک گرفته شود.
مهمترین نکته هنگام انتقال سالمند از تخت به ویلچر چیست؟
قفل بودن چرخهای ویلچر و انجام آرام و مرحلهبهمرحله جابهجایی، مهمترین نکات ایمنی هستند.
آیا کشیدن سالمند از زیر بغل برای جابهجایی درست است؟
خیر. این کار میتواند به شانههای سالمند و کمر مراقب فشار وارد کند.
اگر سالمند هنگام انتقال سرگیجه گرفت چه کنیم؟
انتقال را متوقف کنید، سالمند را در وضعیت ایمن قرار دهید و تا برطرف شدن علائم از ادامه جابهجایی خودداری کنید.
