مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون نیازمند صبر، برنامهریزی و توجه به تغییراتی است که بیماری در حرکت، تعادل و انجام کارهای روزمره ایجاد میکند.
خانواده باید در کنار کمک به سالمند، تا حد امکان استقلال او را حفظ کند، محیط خانه را ایمن سازد و برای کارهایی که به مراقبت تخصصی نیاز دارند از فردی باتجربه کمک بگیرد.
اگر علائم بیماری باعث شده سالمند در راه رفتن، غذا خوردن، استحمام یا مصرف داروها با مشکل روبهرو شود، استفاده از خدمات مراقبتی در منزل میتواند فشار خانواده را کمتر و کیفیت زندگی سالمند را بهتر کند.
پارکینسون معمولاً فقط با لرزش دست شناخته نمیشود. با پیشرفت بیماری ممکن است راه رفتن کندتر شود، تعادل سالمند کاهش پیدا کند، انجام کارهای ساده زمان بیشتری ببرد و وابستگی او به اطرافیان بیشتر شود.
به همین دلیل، مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون باید متناسب با شرایط جسمی و تواناییهای واقعی او انجام شود.
در سالدیده، نگاه ما به مراقبت از سالمند در منزل فقط انجام چند وظیفه روزانه نیست. یک مراقبت درست باید به سالمند کمک کند تا با وجود محدودیتهای بیماری، احساس امنیت، آرامش و استقلال بیشتری در خانه داشته باشد.
نیازهای هر سالمند مبتلا به پارکینسون با دیگری متفاوت است. بعضی از سالمندان هنوز میتوانند بیشتر کارهای شخصی خود را انجام دهند و فقط در چند فعالیت به کمک نیاز دارند.
در مقابل، برخی دیگر به دلیل مشکلات حرکتی و کاهش تعادل، برای بسیاری از امور روزانه به همراهی نیاز پیدا میکنند.
بهطور کلی، مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون میتواند شامل موارد زیر باشد:
بسیاری از خانوادهها در ابتدا تصور میکنند که خودشان بهتنهایی از پس تمام این کارها برمیآیند. اما مراقبت مداوم، بهخصوص زمانی که بیماری پیشرفت میکند، میتواند از نظر جسمی و روحی برای اعضای خانواده دشوار باشد.
یکی از اشتباهات رایج در مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون این است که اطرافیان به دلیل نگرانی، تمام کارهای او را خودشان انجام میدهند. این رفتار شاید در ظاهر کمککننده باشد، اما میتواند به مرور باعث وابستگی بیشتر سالمند شود.
اگر سالمند هنوز توانایی انجام کاری را دارد، بهتر است فرصت انجام آن را داشته باشد؛ حتی اگر کمی بیشتر طول بکشد.
برای مثال، ممکن است لباس پوشیدن سالمند زمان بیشتری نیاز داشته باشد یا راه رفتن او کندتر از گذشته باشد، اما این موضوع همیشه به معنی ناتوانی کامل او نیست.
در مراقبت صحیح باید بین کمک کردن و جای سالمند کار کردن تفاوت قائل شد.
بهتر است:
سالدیده معتقد است مراقبت باکیفیت زمانی شکل میگیرد که سالمند احساس نکند کنترل کامل زندگی خود را از دست داده است. حفظ استقلال، تا جایی که شرایط جسمی و ایمنی سالمند اجازه میدهد، بخش مهمی از مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون است.
مشکلات تعادل و کند شدن حرکات میتواند احتمال زمین خوردن سالمند را افزایش دهد. بنابراین محیط خانه باید تا حد امکان ساده، مرتب و ایمن باشد.
برای ایمنتر کردن خانه میتوان به این نکات توجه کرد:
به همین دلیل، پیشگیری از خطرات محیطی باید بخشی ثابت از برنامه مراقبتی باشد.
یکی از مهمترین بخشهای مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون، کمک به او برای حفظ تحرک و انجام کارهای روزمره است. علائم بیماری ممکن است باعث کند شدن حرکات، خشکی عضلات یا سخت شدن شروع حرکت شود. به همین دلیل سالمند گاهی برای بلند شدن از تخت، راه رفتن، نشستن یا تغییر وضعیت به زمان و کمک بیشتری نیاز دارد.
در این شرایط نباید سالمند را عجله داد. بهتر است مراقب با آرامش، زمان کافی در اختیار او قرار دهد و در صورت نیاز، مرحلهبهمرحله همراهش باشد. گاهی یک دستور ساده و واضح یا همراهی کوتاه میتواند انجام حرکت را برای سالمند آسانتر کند.
اگر سالمند برای جابهجایی بین تخت، صندلی یا ویلچر به کمک نیاز دارد، این کار باید با دقت انجام شود تا هم سالمند و هم مراقب آسیب نبینند.
در مواردی که مشکلات حرکتی شدیدتر شدهاند، حضور یک مراقب باتجربه اهمیت بیشتری پیدا میکند. خدمات مراقبتی سالدیده میتواند متناسب با میزان وابستگی سالمند تنظیم شود؛ یعنی سالمند فقط به اندازه نیاز خود کمک دریافت کند، نه بیشتر از آن.
داروهای تجویزشده برای سالمند مبتلا به پارکینسون باید دقیقاً مطابق دستور پزشک مصرف شوند. فراموش شدن زمان مصرف دارو یا تغییر خودسرانه در مقدار آن میتواند مشکلساز باشد.
مراقب یا یکی از اعضای خانواده میتواند برای جلوگیری از فراموشی، برنامهای مشخص برای پیگیری داروها داشته باشد. استفاده از یادآور، جدول دارویی یا جعبه مخصوص دارو نیز میتواند مفید باشد.
نکته مهم این است که وظیفه مراقب، پیگیری و یادآوری دارو طبق دستور پزشک است و هرگونه تغییر در نوع، مقدار یا زمان مصرف باید با نظر پزشک انجام شود.
سالدیده در مراقبت از سالمند در منزل بر اهمیت نظم در کارهای روزانه تأکید دارد؛ زیرا مراقبت منظم میتواند از فراموش شدن بسیاری از امور ضروری جلوگیری کند و خانواده را نیز از نگرانی دائمی دور کند.
تغذیه نیز بخش مهمی از مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون است. برخی سالمندان ممکن است هنگام غذا خوردن با مشکلاتی مانند کندی حرکت، لرزش دست یا دشواری در استفاده از قاشق و چنگال روبهرو شوند. در بعضی شرایط نیز جویدن یا بلعیدن غذا نیازمند توجه بیشتری است.
اگر سالمند در بلع غذا یا نوشیدنی دچار مشکل شده است، نباید این موضوع نادیده گرفته شود و لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مطرح شود. مراقب نباید بهصورت خودسرانه رژیم غذایی سالمند را تغییر دهد.
در صورت نیاز به مراقبت مداوم و کمک در وعدههای غذایی، استفاده از خدمات پرستار سالمند شبانهروزی میتواند برای خانوادههایی که امکان حضور دائمی در کنار سالمند را ندارند، گزینه مناسبی باشد.
پارکینسون فقط زندگی جسمی سالمند را تحت تأثیر قرار نمیدهد. محدود شدن فعالیتها و وابستگی بیشتر به دیگران ممکن است باعث ناراحتی، ناامیدی یا احساس تنهایی شود.
بهتر است خانواده از صحبت کردن درباره سالمند در حضور خودش، به شکلی که انگار توانایی تصمیمگیری ندارد، خودداری کنند. حتی اگر سالمند برای انجام بسیاری از کارها به کمک نیاز دارد، باز هم باید تا جای ممکن در تصمیمهای مربوط به زندگی خود نقش داشته باشد.
در سالدیده، توجه به ارتباط انسانی میان مراقب و سالمند یکی از بخشهای مهم مراقبت در منزل است. سالمندی که احساس احترام و امنیت داشته باشد، معمولاً همکاری بهتری با روند مراقبت خواهد داشت.
نیاز به کمک حرفهای معمولاً زمانی بیشتر احساس میشود که خانواده دیگر نتواند بهطور منظم تمام نیازهای سالمند را پوشش دهد. برای مثال، ممکن است سالمند در راه رفتن به همراهی نیاز داشته باشد، تنها ماندن برایش خطرناک باشد یا اعضای خانواده به دلیل کار و مسئولیتهای دیگر نتوانند ساعات کافی در کنار او باشند.
بعضی خانوادهها نیز فقط در ساعتهای مشخصی از روز به کمک نیاز دارند، در حالی که برای برخی سالمندان، حضور مراقب برای مدت طولانیتر ضروری است. بنابراین نوع خدمات باید بر اساس وضعیت واقعی سالمند انتخاب شود.
مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون زمانی مؤثرتر است که خانواده، پزشک و مراقب در صورت نیاز اطلاعات لازم را با یکدیگر هماهنگ کنند.
برای مراقبت شبانه بهتر است:
یکی از اهداف مهم مراقبت این است که سالمند تا جای ممکن تواناییهای باقیمانده خود را حفظ کند. گاهی خانواده از روی محبت، قبل از اینکه سالمند فرصت انجام کاری را داشته باشد، همه چیز را برای او انجام میدهند. اما این کار ممکن است به مرور حس وابستگی و ناتوانی را بیشتر کند.
برای مثال، اگر سالمند میتواند با کمی زمان بیشتر لباس بپوشد، بهتر است اجازه انجام این کار را داشته باشد. اگر میتواند چند قدم با کمک راه برود، نباید بدون دلیل همیشه او را روی ویلچر جابهجا کرد.
البته حفظ استقلال نباید ایمنی سالمند را به خطر بیندازد. خانواده باید توانایی واقعی سالمند را در نظر بگیرد و در کارهایی که خطر سقوط یا آسیب وجود دارد، کمک لازم را ارائه دهد.
در صورتی که سالمند به دلیل کاهش شدید توان حرکتی به ویلچر وابسته شده باشد، مطالعه صفحه مراقبت از سالمند ویلچری نیز میتواند اطلاعات مفیدی درباره مراقبت روزانه و نیازهای حرکتی او در اختیار خانواده قرار دهد.
خانواده و مراقب باید به تغییرات ناگهانی در وضعیت سالمند توجه کنند. افزایش مشکلات حرکتی، زمین خوردن، کاهش توانایی در انجام کارهای روزمره یا ایجاد مشکل هنگام غذا خوردن و بلع باید جدی گرفته شود. در چنین شرایطی لازم است موضوع با پزشک معالج مطرح شود و هیچ تغییری در داروها بهصورت خودسرانه انجام نشود.
مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون فقط به کمک در راه رفتن یا انجام کارهای شخصی خلاصه نمیشود. یک مراقبت درست باید همزمان به امنیت، استقلال، آرامش و نیازهای عاطفی سالمند توجه کند.
در شرایطی که نیازهای سالمند شما بیشتر بشود یا خانواده امکان حضور و مراقبت منظم را ندارد، کمک گرفتن از یک مراقب مناسب میتواند انتخابی منطقی باشد. خدمات پرستار بیمار در منزل سالدیده میتواند به خانوادهها کمک کند تا سالمند در محیط آشنای خانه، متناسب با شرایط و میزان نیاز خود مراقبت دریافت کند.
سالدیده با درک اهمیت حضور یک مراقب صبور و مسئولیتپذیر، تلاش میکند مسیر مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون را برای خانوادهها سادهتر کند؛ مسیری که هدف اصلی آن فقط انجام امور روزانه نیست، بلکه حفظ آرامش، امنیت و کیفیت زندگی سالمند در کنار خانواده است.
مراقبت از سالمند مبتلا به پارکینسون در منزل چگونه است؟
مراقبت شامل کمک به انجام کارهای روزمره، حفظ استقلال سالمند، ایمنسازی خانه، کمک به تحرک، پیگیری مصرف دارو طبق دستور پزشک و توجه به نیازهای روحی او است.
آیا سالمند مبتلا به پارکینسون میتواند تنها زندگی کند؟
این موضوع به شدت بیماری و میزان توانایی سالمند بستگی دارد. اگر سالمند شما در راه رفتن، مصرف دارو، غذا خوردن یا انجام امور شخصی مشکل جدی داشته باشد، تنها ماندن او ممکن است خطرناک باشد.
چطور از زمین خوردن سالمند جلوگیری کنیم؟
مسیرهای رفتوآمد باید خلوت و روشن باشند، فرشهای لغزنده جمع شوند و وسایل موردنیاز سالمند در دسترس قرار بگیرند. در صورت کاهش شدید تعادل نیز باید هنگام راه رفتن به او کمک شود.
